Tại sao giá dầu giảm dù xung đột ở Trung Đông vẫn chưa kết thúc?

Hiểu về sự suy giảm của phần bù rủi ro địa chính trị và tác động tiềm tàng đến thị trường tài chính toàn cầu

Trong vài tuần qua, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông là một trong nhiều yếu tố tác động đến thị trường tài chính toàn cầu. Những lo ngại rằng xung đột có thể làm gián đoạn nguồn cung dầu từ khu vực Vùng Vịnh đã góp phần đẩy giá dầu thô tăng cao, đồng thời làm gia tăng nhu cầu đối với các tài sản trú ẩn an toàn truyền thống như vàng và đô la Mỹ.

Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, tâm lý thị trường đã có sự thay đổi. Mặc dù xung đột vẫn chưa hoàn toàn chấm dứt, giá dầu đã có xu hướng giảm.

Một cách lý giải cho diễn biến này là thị trường tài chính thường phản ứng không chỉ với các sự kiện đang diễn ra, mà còn với những thay đổi trong kỳ vọng về các diễn biến có thể xảy ra trong tương lai.

Thị trường thường phản ứng với kỳ vọng

Giá dầu không nhất thiết phải chờ đến khi căng thẳng địa chính trị được giải quyết hoàn toàn mới điều chỉnh.

Các nhà đầu tư trên thị trường liên tục đánh giá lại khả năng xảy ra của các sự kiện trong tương lai dựa trên những thông tin mới.

Theo các báo cáo gần đây của Bloomberg và Reuters, một số diễn biến đã góp phần cải thiện tâm lý thị trường, bao gồm:

• Hoạt động vận chuyển của các tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz vẫn diễn ra phần lớn bình thường, không gặp gián đoạn đáng kể.

• Những lo ngại về việc nguồn cung dầu toàn cầu bị gián đoạn trong thời gian dài đã giảm bớt so với kỳ vọng trước đó của thị trường.

• Các nhà đầu tư ngày càng cho rằng khả năng xảy ra các đợt gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng thấp hơn so với dự đoán trước đây.

Khi những kỳ vọng này thay đổi, một phần của phần bù rủi ro địa chính trị (geopolitical risk premium) từng góp phần hỗ trợ giá dầu ở mức cao dường như đã thu hẹp.

Điều này cho thấy giá hàng hóa có thể phản ứng với những thay đổi trong nhận thức về rủi ro, ngay cả khi các căng thẳng địa chính trị vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn.

Phần bù rủi ro địa chính trị là gì?

Phần bù rủi ro địa chính trị (geopolitical risk premium) là phần giá trị bổ sung mà các nhà đầu tư có thể đưa vào giá hàng hóa trong những giai đoạn bất ổn địa chính trị.

Trong lịch sử, những rủi ro như:

• xung đột quân sự,
• các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng,
• các biện pháp trừng phạt kinh tế,
• sự gián đoạn tại các tuyến hàng hải quan trọng, hoặc
• các mối đe dọa đối với cơ sở sản xuất dầu mỏ,

thường gắn liền với việc giá dầu tăng cao, do thị trường dự đoán khả năng nguồn cung sẽ bị thắt chặt.

Điều quan trọng là phần bù rủi ro này có thể xuất hiện ngay cả trước khi xảy ra bất kỳ sự gián đoạn thực tế nào đối với hoạt động sản xuất hoặc xuất khẩu dầu. Tương tự, khi mức độ rủi ro được thị trường đánh giá là giảm xuống, phần giá trị bổ sung này cũng có thể thu hẹp, tùy thuộc vào các điều kiện chung của thị trường.

Những tác động tiềm tàng đối với thị trường tài chính

Đồng đô la Mỹ (USD)

Giá dầu giảm có thể góp phần làm giảm áp lực lạm phát theo thời gian.

Nếu lạm phát hạ nhiệt, các ngân hàng trung ương như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể có thêm dư địa linh hoạt khi đánh giá các quyết định về chính sách tiền tệ trong tương lai. Tuy nhiên, thị trường ngoại hối chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm dữ liệu kinh tế, kỳ vọng về lãi suất và tâm lý chung của thị trường.

Vàng

Trong lịch sử, vàng luôn được xem là một tài sản trú ẩn an toàn trong những giai đoạn bất ổn gia tăng.

Nếu những lo ngại về địa chính trị dịu bớt, nhu cầu đối với các tài sản trú ẩn an toàn cũng có thể suy giảm. Tuy nhiên, giá vàng còn chịu tác động bởi nhiều yếu tố khác như diễn biến của đồng đô la Mỹ, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ, kỳ vọng lạm phát và các điều kiện chung của thị trường.

Lạm phát toàn cầu

Giá năng lượng là một trong những thành phần cấu thành lạm phát.

Giá dầu thấp hơn có thể góp phần làm giảm chi phí vận tải, sản xuất và phân phối. Tuy nhiên, mức độ tác động đến lạm phát còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố kinh tế trong nước và toàn cầu.

Thị trường chứng khoán toàn cầu

Chi phí năng lượng thấp hơn có thể tạo môi trường thuận lợi cho một số lĩnh vực, bao gồm vận tải, sản xuất, logistics, hàng tiêu dùng và bán lẻ.

Ngược lại, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực năng lượng có thể phải đối mặt với những điều kiện thị trường khác biệt nếu giá dầu duy trì ở mức thấp trong thời gian dài. Mức độ ảnh hưởng sẽ phụ thuộc vào đặc điểm riêng của từng doanh nghiệp cũng như các yếu tố kinh tế vĩ mô.

Kết luận

Những biến động gần đây của giá dầu cho thấy thị trường tài chính thường phản ứng với những thay đổi trong kỳ vọng hơn là chỉ dựa trên các sự kiện đang diễn ra.

Mặc dù căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn, các nhà đầu tư ngày càng đánh giá rằng khả năng xảy ra các gián đoạn nghiêm trọng đối với nguồn cung dầu thấp hơn so với dự đoán trước đây. Do đó, một phần phần bù rủi ro địa chính trị từng hỗ trợ giá dầu ở mức cao dường như đã thu hẹp.

Trong thời gian tới, những diễn biến tại khu vực này, hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz, các quyết định sản lượng của các quốc gia sản xuất dầu lớn, cùng với các điều kiện kinh tế vĩ mô rộng hơn sẽ tiếp tục là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến giá dầu cũng như các thị trường tài chính khác.